Άμεσο και έμμεσο άγχος: Πώς εμφανίζεται στην καθημερινότητα μας;

Το άγχος αποτελεί μία φυσική αντίδραση του οργανισμού όταν έρχεται αντιμέτωπος με ένα ερέθισμα το οποίο νοηματοδοτεί ως απειλή ή πρόκληση. Ωστόσο, δεν εκδηλώνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο ούτε με την ίδια ένταση. Μία ιδιαίτερα χρήσιμη διάκριση είναι εκείνη ανάμεσα στο άμεσο και το έμμεσο άγχος, καθώς βοηθά στην καλύτερη κατανόηση του πώς αυτό επηρεάζει την καθημερινότητα.

Το άμεσο άγχος εμφανίζεται όταν βρισκόμαστε μπροστά σε μία συγκεκριμένη κατάσταση που απαιτεί μία επίσης άμεση αντιμετώπιση. Για παράδειγμα, ο μάνατζερ ενός τμήματος που καλείται να ολοκληρώσει ένα πρότζεκτ μέχρι το τέλος του μήνα. Τη στιγμή της ανακοίνωσης μπορεί να αισθανθεί ταχυκαρδία, ένταση, εφίδρωση και παράλληλα να κατακλύζεται από αρνητικές σκέψεις, όπως: "θα τα καταφέρω;", "μήπως δεν μείνουν ικανοποιημένοι και με διώξουν;". Σε αυτή την περίπτωση, η πηγή του άγχους βρίσκεται ξεκάθαρα στο εδώ και τώρα.

Αντιθέτως, στο έμμεσο άγχος η ημερομηνία έναρξης και λήξης των συμπτωμάτων μπορεί να ποικίλει σημαντικά. Στο ίδιο παράδειγμα, το άτομο μπορεί να αρχίσει να βιώνει άγχος από τη στιγμή της ανακοίνωσης του πρότζεκτ και τα συμπτώματα να παραμένουν για πολλές ώρες, ημέρες ή και εβδομάδες, ακόμη και μετά την ολοκλήρωσή του. Έτσι, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως δυσκολία έλευσης ύπνου (αϋπνία), συχνές αφυπνίσεις, στομαχικές ενοχλήσεις (ναυτία, αλλαγές στην όρεξη), πονοκέφαλοι, κόπωση και αίσθημα εξάντλησης, ρηχή ή γρήγορη αναπνοή, συνεχής ανησυχία για το μέλλον, δυσκολία συγκέντρωσης, ένταση στους μύες και ιδιαίτερα στον αυχένα και τους ώμους, κ.α..

Ο διαχωρισμός αυτών των δύο υποκατηγοριών άγχους είναι εξαιρετικά σημαντικός για το άτομο. Μέσα από αυτή τη διάκριση μπορεί να εντοπίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια την πηγή του άγχους, να ξεχωρίσει τον πραγματικό κίνδυνο από την αβεβαιότητα και την πρόβλεψη, καθώς και να κάνει ένα ουσιαστικό βήμα προς τη διακοπή του φαύλου κύκλου του αυτοτροφοδοτούμενου άγχους.